Gram altında gündem
10 Nisan 2019
Baş Ağrısı Nasıl Geçer?
10 Nisan 2019

Anadolu Selçuklu Devleti’nin dağılmaya ve Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde küçük-büyük Türk Beylikleri’nin kurulmaya başladığı 13. yy ortalarından Osmanlı Beyliği’nin filizlenmeye başladığı 14. yy’ın ilk çeyreğinde Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış bir Türkmen hocası, şair bir erendir.

Yunus Emre, 1238 yılında Eskişehir’in Sivrihisar beldesinde dünyaya gelmiştir. Doğduğu dönemlerde Anadolu’da düzenin bozulduğu, Moğol akınlarının Türk yerleşkelerini tehdit ettiği, kıtlık-kuraklık gibi pek çok doğal afetin yaşandığı bir zamandır.

Bu olaylar Yunus Emre’nin hayata bakış açısına yansımıştır. Yunus’un okur-yazarlığına dair kesin bir bilgi bulunamamıştır. Kendisi Taptuk Emre’nin dervişidir ve hayatının bir kısmını Hacı Bektaşi Veli’nin yanında geçirmiştir.

Yunus Emre’nin iki büyük eseri vardır; Divan ve Risalet-ün Nushiyye. Divan’da şiirlerini toplamıştır. Aruz ve hece ölçüsüyle yazılan bu eser yedi nüsha olarak kendi içerisinde farklı bölümlere ayrılmıştır. Risalet-ün Nushiyye ise Nasihatler Kitabı anlamına gelen bir eserdir ve mesnevi biçminde yazılmıştır. 1307 yılında kaleme alınan eser aruz ölçüsü ile yazılmıştır. Eserin günümüze ulaşmış bilinen beş nüshası bulunmaktadır.

Yunus Emre, 1321 yılında hayata gözlerini yumdu. Mezarının yeri kesinolarak bilinmemektedir.

SANAT HAYATI

Sanat yaşamında halka, açık bir dille hitap etmiştir. Türkçeyi çok güzel kullanmıştır. Bu da Yunus Emre‘nin her zaman okunup anlaşılmasında büyük rol oynamıştır. Yunus’un şiirleri tasavvuf ağırlıklıdır.

”Yaratılanı sevdik, yaratandan ötürü” diyerek hoşgörünün önemini vurgulamıştır. Yunus Emre halk tarafından oldukça sevilmiştir. Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden adına anıt mezarlar yaptırılmıştır. Aruz ölçüsü ile de şiirler yazmıştır. Ancak onun en güzel şiirleri hece ölçüsü ile yazdıklarıdır. Yunus Emre’nin “Risalettün- Nushiyye” ve “Divan” olmak üzere iki eseri bulunmaktadır.

Şiiri

Ozanlığının yanısıra dili, düşünceleri, işlediği konularla Anadolu’da gelişen Türk edebiyatının en büyük adlarından sayılan Yûnus Emre, yalnız halk ve tekke şiirini değil, divan şiirini de etkiledi, yaşarlığını çağlar boyu sürdürdü. Hece ve aruzla yazdığı şiirlerinde sevgiyi temel aldı.

Tasavvufla, İslam düşüncesiyle beslenen dizelerinde insanın kendisiyle, nesnelerle, Allah’la ilişkilerini işledi, ölüm, doğum, yaşama bağlılık, İlahi adalet, insan sevgisi gibi konuları ele aldı.

Çağına hâkim olan düşünüş biçimini ve kültürü konuşulan dille, yalın akıcı bir söyleyişle dile getirdi; kendinden önce yetişmiş İran ozanlarının, çağdaşlarının yapıtlarında geçen kavramlara yeni bir öz, yeni bir deyiş kattı. Bu yanıyla tasavvuf düşüncesini zenginleştirdi, kendi adına bağlanan tekke şiirinin Anadolu’daki ilk temsilcilerindendir.

Türbesi

Yûnus Emre‘nin mezarı olduğu iddia edilen pek çok mezar ve türbe vardır. Bunlar; Eskişehir’in Mihalıççık ilçesine bağlı Sarıköy; Karaman’da Yunus Emre Camii avlusu; Bursa; Aksaray ile Kırşehir arası; Ünye; Kula ile Salihli arasında Emre Sultan köyü; Erzurum, Duzcu köyü; Isparta’nın Gönen ilçesi; Afyon’un Sandıklı ilçesi; Sivas yakınında bir yol üstü. Ayrıca Tokat’ın Niksar ilçesinde de bulunmaktadır. Ayrıca, mutasavvıf Niyazi Mısri de Yunus Emre‘nin mezarının (veya makamının) Limni Adası’nda bulunduğunu ifade etmiştir. Bunlar arasında bilim adamlarınca tartışma, Karaman ve Eskişehir’deki türbeler üzerine yoğunlaşmışsa da, Hacı Bektaş-ı Veli ile ilgili menkıbe düşünüldüğünde Aksaray – Kırşehir arasındaki türbenin asıl Yunus Emre türbesi olduğu düşünülebilir.

Eserleri

Divan

Yunus Emre bu eserinde şiirleri toplamıştır. Şiirlerinin bazılarını hece, bazılarını ise aruz ölçüsüyle yazmıştır. Yunus Emre‘nin bu şiirlerinde büyük bir Allah, Peygamber ve insan sevgisi vardır. Yunus Emre şiirlerinde bütün varlıklara sevgi ile yaklaşmıştır.

Risaletü’n- Nushiyye

1307 yılında yazıldığı tahmin edilmektedir. Bu eser, mernevi olarak yazılmıştır ve 573 beyitten oluşmaktadır. Bu eser dini, tasavvufi ve ahlaki bir kitaptır. Ayrıca öğütleri kitabı olarakta anılmaktadır.

Yunus Emre’nin Şiirleri

  1. Aşkın Aldı Benden Beni
  2. Bir Kez Gönül Yıktınısa
  3. Biz Kimseye Kin Tutmayız
  4. Bize Didar Gerek Dünya Gerekmez
  5. Çıktım Erik Dalına
  6. Dervişlik Dedikleri
  7. Dolap Niçin İnilersin
  8. Elhamdülillah
  9. Evvel Bahar Olmayınca
  10. Evvel Benem Ahir
  11. Gayrıdır Her Milletten Bu Bizim Milletimiz
  12. Gel Dosta Gidelim Gönül
  13. Gel Gör Beni Aşk Neyledi
  14. Geldi Geçti Ömrüm Benim
  15. Hak Çalab’ım
  16. Hak Cihana Doludur
  17. İçübeni Yutan Gelsin
  18. İlim Kendin Bilmektir
  19. Kalanlara Selam Olsun
  20. Mânâ Evine Daldık
  21. Miskinlik ile Gelsin
  22. Nitekim Beni Beni Bildim
  23. Seni Sıygaya Çeker / Bir Molla Kasım Gelir
  24. Şol Cennetin Irmakları
  25. Şöyle Garip Bencileyin
  26. Taştın Yine Deli Gönül
  27. Yar Yüreğim Yar
  28. Yürü Yürü Yalan Dünya

Gibi birçok eserleri vardır.

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir